امروز : چهارشنبه ۸ بهمن ۱۳۹۹ - ۱۳:۰۱
سرویس : فرهنگ و هنر زمان :   ۱۳۹۹/۹/۲۲ - ۱۰:۱۳ شناسه خبر : ۹۳۹۱
یادداشت تحلیلی عضو هیات علمی دانشگاه مازندران با موضوع:
گردشگری در دنیای پس از کرونا دکتر رحمت عباس‌نژاد سرستی عضو هیات علمی دانشکده هنر و معماری دانشگاه مازندران در یک یادداشت علمی- تحلیلی، به بررسی موضوع گردشگری در دنیای پس از کرونا پرداخت.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه مازندران،

     در ابتدا مایل هستم چند نکته را که بارها از طریق نهادها و مراجع رسمی ملی و جهانی شنیده‌­ایم یادآور شوم:

الف) بر اساس گزارش‌­های سازمان جهانی گردشگری، ایران از لحاظ جاذبه‌های طبیعی بین 5 کشور و از نظر جاذبه­‌های باستانی و تاریخی در زمره 5 کشور برتر جهان قرار دارد؛

ب) ایران در بین 161 کشور عضو یونسکو، با ثبت 24 اثر تاریخی و طبیعی در فهرست جهانی، در رتبه نهم قرار دارد.

ج) مطابق سند چشم‌­انداز توسعه کشور در افق 1404 خورشیدی، باید زمینه برای جذب 20 میلیون گردشگر خارجی و کسب درآمدی در حدود 20 میلیارد دلار فراهم شود؛

د) در طول یک دهه گذشته، گردشگری هر ساله تقریبا ده درصد از تولید ناخالص جهانی را به وجود آورده و به دنبال آن حدود یک دهم اشتغال دنیا را به خود اختصاص داده است؛

هـ) تعداد کل گردشگران بین­‌المللی حدود 3/1 میلیارد نفر است؛

و) میزان درآمد سالانه دنیا از محل گردشگری تقریبا 1200 میلیارد دلار است؛

ز) سهم ایران از تعداد گردشگران بین‌­المللی بر اساس آمارهای نهادهای مسئول داخلی، حدود 5/0 درصد و از درآمد جهانی گردشگری نیز تقریبا 3 میلیارد دلار است.

        تلاش و عزم دولت­‌ها و وزارت(سازمان) میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در دوران پس از انقلاب اسلامی(از دوران دفاع مقدس که تمام قوای کشور در راستای صیانت از میهن و دین بسیج شده بود تا امروز که شدیدترین تحریم­‌ها توسط استکبار جهانی اعمال گردیده است) در زمینه برنامه­‌ریزی برای حفاظت از میراث فرهنگی و توسعه گردشگری بر هیچ­‌کس پوشیده نیست. در بحبوحه جنگ نابرابر و تحمیلی، دغدغه‌های جدی برای ثبت میراث فرهنگی کشور در فهرست ملی و جهانی(یونسکو) وجود داشته است. اما آمار و ارقام فوق، ما را به این نتیجه می­‌رساند که با وجود ظرفیت­‌های فراوان در زمینه جاذبه­‌های مختلف طبیعی و تاریخی- فرهنگی، سهم ما از درآمد و اشتغال جهانی گردشگری بسیار پایین است. هدف من در این مجال، ارزیابی و تحلیل عملکردها و بیان استعدادها و ظرفیت­‌های بالای گردشگری کشور و یا استان مازندران نیست که خود موضوع دیگری است و وقت جداگانه­‌ای را می­‌طلبد. در شرایطی که ملت ما از یک‌سو، سخت­‌ترین شرایط تحریم را تجربه می­‌کند و از سوی دیگر، شیوع ویروس کرونا نیز علاوه بر فجایع انسانی دردناکی که هر روز ایجاد می­‌کند آسیب­‌های جدی و عمیقی را بر پیکره اقتصاد کشور و صاحبان مشاغل وارد می­‌نماید، طرح‌­های حمایتی از بخش­‌های دست­‌ا‌ندرکار گردشگری و برنامه­‌ریزی­‌های هدفمند برای هدایت این بخش در دوران موسوم به پساکرونا چه باید باشد؟

       تجربه نشان داده است هر زمان که حیات اجتماعی- اقتصادی بشر در اثر عواملی فراگیر نظیر جنگ‌­های جهانی و شیوع بیماری­‌های واگیر و همه‌­گیر دچار اختلال و توقف گردید، سیاست­‌گزاران، تصمیم‌سازان و نهادهای مربوطه، ضمن مدیریت وضع موجود، پیش‌­بینی­‌ها و برنامه‌­ریزی­‌های جدی برای فردای فارغ از عوامل ویرانگر مذکور به عمل آورده‌­اند؛ به طوری که زمینه را برای تحولات اساسی و جهشی در وضعیت اقتصاد، صنایع، علوم و فناوری مهیا کرده­‌اند.

       روزانه آمارهای گوناگونی در خصوص ضررهای وارده بر پیکره صنعت گردشگری در دنیا در اثر شیوع ویروس کرونا دریافت می­‌کنیم. دست­‌اندرکاران مربوطه معتقدند که گردشگری تنها حوزه‌­ای است که از این واقعه دچار آسیب­‌های شغلی و درآمدی صد درصدی شده است؛ گزارش­‌های سازمان جهانی گردشگری نیز به این آمار تلخ نزدیک است. طبق گزارش‌­های این سازمان در ابتدای شیوع کرونا رشد منفی 1 درصدی در جهان اتفاق افتاد ولی این رشد منفی خیلی زود، سیر نزولی با شیب تند را تجربه کرد به طوری که در دوران­‌های مختلف شیوع و قرنطینه، روندهای منفی 16، 65، 97، 91، 81 و 79 درصد را پشت سر گذاشت. گزارش مزبور هم‌چنین میانگین رشد منفی گردشگری ایران را در هشت ماه نخست سال 2020 میلادی، 72 درصد اعلام کرده است. طبعا این آسیب به طور نسبی بر مهم‌­ترین بخش‌­های دست‌اندرکار صنعت گردشگری اعم از تأسیسات اقامتی گردشگری شامل هتل­‌ها، متل­‌ها، پلاژها، مراکز بوم‌­گردی و ...؛ رستورا‌‌‌ن­ها و واحدهای پذیرایی؛ ناوگان حمل و نقل؛ دفاتر خدمات مسافرتی و جهانگردی و تورگردانان؛ مراکز تولید صنایع دستی و سوغات گردشگری؛ جاذبه‌ها، مراکز دیدنی، پارک­‌های جنگلی، مراکز تفریحی، موزه‌­ها و نظایر آن‌ها وارد شده است.

       دولت به طور عام و وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به طور خاص، باید ضمن چاره‌­اندیشی در خصوص حمایت­‌های جاری به فعالان بخش گردشگری، در زمینه گردشگری پس از کرونا برنامه‌­ریزی کنند. در این راستا ضمن استفاده از ظرفیت مجلس شورای اسلامی و خاصه کمیسیون فرهنگی و اجتماعی و فراکسیون گردشگری و میراث فرهنگی مجلس و هم‌چنین دانشگاه­‌ها، از توان‌­ها و تجربیات کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران نیز بهره‌­برداری نمایند. بخش­‌های خصوصی گردشگری ایران نظیر جامعه هتلداران ایران، نمایندگان دفاتر خدمات مسافرتی و جهانگردی، جوامع و انجمن­‌های مرتبط، شرکت­‌های مهم سرمایه­‌گذاری نظیر شرکت سرمایه­‌گذاری ایرانگردی و جهانگردی، هلدینگ گردشگری تامین اجتماعی، سرمایه­‌گذاران منتخب و صاحب اهلیت حوزه گردشگری و نظایر آنها مشاوران مطلوبی در این زمینه به شمار می­‌روند. توجه به نظرات بخش خصوصی گردشگری در تصمیم‌­گیری­‌ها، راهکار بسیار خوبی برای برون­‌رفت از این چالش و مدیریت آن در پس از کرونا است. خواننده این مطالب چنان‌چه آشنایی تخصصی‌­تر و بیش­تری با ظرفیت­‌های گردشگری طبیعی و فرهنگی ایران که شمه‌­ای از آنها در بالا از نظر گذشت، حاصل کند و هم‌چنین نظری به وظایف و تکالیف دولت و بخش­‌های مختلف گردشگری در اسناد بالادستیِ توسعه کشور بیافکند، طبعا تشکیل کمیسیون گردشگری در مجلس شورای اسلامی را راهکاری منطقی در توسعه این ظرفیت اساسی و رشد سرمایه­‌گذاری در بخش‌­های مختلف آن خواهد دانست.

       در دنیای پس از کرونا، مساله رعایت بهداشت به عنوان اصلی­‌ترین شرط گردشگران داخلی و خارجی مطرح خواهد شد. بنابراین برنامه­‌ریزی، تبلیغات و آموزش دست‌­اندکاران و فعالان این حوزه از همین امروز باید آغاز شود. ایران کشور ارزانی برای جهانگردان خارجی است. شواهد نشان داده است اکثر کسانی که به کشور ما سفر کرده‌­اند وجود امنیت، بهداشت، خوراکی‌­های متنوع، مراکز جذاب و نظایر آن را به عنوان ره‌آورد سفر خود برای دیگران تعریف کردند و ضمن ابراز تمایل برای مسافرت دوباره به ایران، دیگران را نیز به این امر تشویق نموده­‌اند. پس از همین حالا باید به طور جدی به فکر گردشگری در دنیای پس از کرونا باشیم تا ضمن اطلاع‌­رسانی در زمینه وجود امنیت و ارتقای بهداشت اجتماعی و زیست‌محیطی، فعالان این حوزه را در پیامدها و آسییب‌های ناشی از تحریم‌های استکبار جهانی و کرونا دریابیم که آینده از آن ملت مقاوم و صبور ایران است.

رحمت عباس‌­نژاد سرستی

عضو هیأت علمی گروه باستان­‌شناسی

 

دانشگاه مازندران

ارسال نظر

نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
ارسال

• نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.


• نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.


آخرین اخبار
بیشتر