امروز : دوشنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۰ - ۱۵:۵۱
سرویس : اجتماعی زمان :   ۱۴۰۰/۳/۱ - ۱۰:۲۸ شناسه خبر : ۹۹۰۲

غار تاریخی دست کند طاق خانه دوآب سوادکوه با نگاهی به آثارآرشیو تبرستان ارایه مقاله و سخنرانی در مورد غار تاریخی دست کند طاق خانه، سوادکوه، مازندران، ایران در دومین کنفرانس دوسالانه باستان شناسی و تاریخ هنر ایران، دانشگاه مازندران، بابلسر، به صورت مجازی برگزار شد

روزهای بیست و نه و سی اردیبهشت 1400 در راستای کنفرانس مجازی باستان شناسی و تاریخ هنر ایران با مسئولیت دانشگاه مازندران در شهرستان بابلسر برگزار شد که از بیش از 150 مقاله پذیرفته شده، حدود 28 مقاله ارایه نیز داشته اند. در6 روز دوم این 6کنفرانس مقاله ای با عنوان غار تاریخی طاق خانه از شهرستان سوادکوه نیز ارایه شد که گزارش این خبر توسط عبدالله شهمیر شورمستی با دو نویسنده از سه نویسنده این مقاله بوده است. محمد کشاورز دیوکلایی به نماینده از نویسندگان مقاله احمد باوند سوادکوهی و روبرتو دان سخنرانی را انجام داد.

در گفتگو شهمیر با نویسندگان به مسائلی اشاره شد که می تواند مهم و با اهمیت در راستای تاریخ و هنر و فرهنگ شهرستان سوادکوه و مازندران باشد.

باوند در این گفتگو اشاره کرد: ارزش شهرستان سوادکوه در تاریخ آنقدر بالا است که فقط برای پیشبرد و نظم درست در این مقاله فقط به ارزش تنگه باستانی دوآب و ابنیه موجود در آن که مانند دست کند طاق خانه بر روی کوه سرخل اشاره کردیم. به دلیل توجه بیش از حد به غار تاریخی اسپهبد خورشید بر روی کوه لاپکمر در تنگه دوآب به ابنیه دست کند در دل کوههای این منطقه توجه ای نشد تا اینکه با حمایت تیم نگارنده این مقاله و مدیریت پایگاه باستان شناسی غار اسپهبد خورشید و ابنیه مربوطه، این بنا هم در زیر مجموعه این پایگاه قرار گرفت و همچنین به ثبت ملی در آمد که همزمان با تکمیل پرونده ثبت ملی به نگارش این مقاله با محور ارزش تاریخی و ارشیو تبرستان و معماری آن پرداختیم.

در ادامه گفتگو شهمیر با کشاورز دیوکلایی اشاره به موقعیت قرارگیری این بنا شد. این بنا در ارتفاع حدود 1250 متری از سطح آبهای آزاد قرار گرفته است و این بنا در کنار غارهای اسپهبد خورشید، کیجا کرچال، دیوطاق، طاق پری، گت طاق (طاق باو)، غار شاهپور و شش دست کند دیگر کنار غار تاریخی اسپهبد خورشید، از غارهای مهم سوادکوه به حساب می آید که در آن سازه وجود دارد. نام این محوطه که غار طاق خانه در آن قرار دارد را طاق دان نامیده ایم. توجه به قرار گیری این ابنیه در کنار جاده اصلی امروزی در تنگه دوآب و گذر یکی از سرچشمه های اصلی دریای مازندران یعنی رود تلار، نشان از پراهمیت بودن این بنا و ابنیه دیگر در منطقه دارد.

در ادامه با باوند سوادکوهی به آثار به دست آمده از این اشکفت دست کند اشاره شد. این ابنیه با توجه به داده های تاریخی موجود، به صدر اسلام و مبارزه آخرین بازماندگان اسپهبدان با خلیفه منصور عباسی بر می گردند. با توجه به آثار به دست آمده از جمله سفال و ظروف چوبی و حصیری و مهمتر از این ها نگارشهایی بر روی پوست و پارچه که در جهان با نام ارشیو تبرستان معروف است.

این نگارش‌ها مربوط به نامه نگاری های تبرستان آن زمان است که به خط پهلوی ساسانی به نگارش در آمده است. با توجه به مطالعات تیم مقاله غار طاق خانه، اولین گروهی که به محل پیدایش این نوشته ها در جهان بوده ایم و این مقاله رسمی ترین و اولین مقاله نگارش شده است که به تاریخ و معماری می پردازد. مطالعات بر روی نوشته های به دست آمده از این دست کندها که در دهه هشتاد به غارت رفتند و سر از امریکا، فرانسه و آلمان در آوردند در حال انجام است و خوشبختانه در آینده با همکاری پژوهشکده باستان شناسی و پایگاه پژوهشی غار تاریخی اسپهبد خورشید و همکاری با انجمن بین المللی ایزمئو در ایتالیا به مطالعات بیشتری در این باره خواهیم پرداخت.

گام های اولیه برداشته شد و حذف معادن زیر مجموعه طاق دان صورت گرفت، گام بعدی ثبت ملی این بنا و ابنیه دیگر بود که طاق خانه در سال 1400 به ثبت ملی رسید و همزمان اولین مقاله جامع در حوزه باستان شناسی و تاریخ و معماری را نیز به نگارش در آوردیم.

در ادامه گزارش، شهمیر به نقل از کشاورز دیوکلایی می نویسد: در مورد معماری این بنا می توان گفت، ساختار معماری از لحاظ سبک شناسی به گونه بیشتر دست کندهای دیگر همین منطقه و ابنیه کوهستانی موجود در منطقه است که در درون اشکفت ها نیستند. همچنین شکل و ساختار در فرم و حتی در ابعاد سعی بر استفاده از یک قانون ثابت بوده است. برای مثال ضخامت دیوارها که در بیش از نود درصد ابنیه منطقه به هفتاد سانتیمتر می رسیده است. 

همچنین نوع مصالح که مشترک است. این بنا شامل چهار اتاق در دو طبقه با مساحت حدود 120 متر مربع است و ارتفاع دهانه آن که رو به جنوب باز می شود 10 متر می باشد. بخش اعظم این بنا در زیر آوار قرار گرفته و نیاز به کاوش دارد اما از زیر آوار ها می توان طاق های طاقچه های باقی مانده را دید. این بنا سقفی مسطح داشته و به نوعی که می توانستند بر روی آن بیاستند و به منطقه اشراف داشته باشند.

به گزارش شهمیر شورمستی، کشاورز دیوکلایی از اهمیت این بناهای دست کند در شمال کشور می گوید: مجموعه اشکفت ها یا همان دست کند های کوه لاکمر و سرخل که در حال حاضر بیش از 16 تای آن توسط این تیم شناسایی شده است از معدود مجتمع های مسکونی در کوهستان ها با ساختار دست کند در شمال کشور است که می توانند در کنار کارفرکلی های جاده هراز در آمل، از شاخصه های دست کند در شمال کشور و جنوب دریای مازندران باشند.

در پایان شهمیر به نتیجه گیری ارایه شده در کنفرانس می پردازد. کشاورز دیوکلایی در پایان ارایه به چند نکته مهم در مورد غار طاق خانه اشاره نمود. از جمله این مسائل توجه به غارهای تاریخی تنگه دوآب با عنوان دست کندها و اشکفتها، معماری بر سطح عمود، آرشیو تبرستان، ارتباط سازه های موجود در منطقه، مطالعه و شناخت باستان شناسی و میان رشته ها برای مطالعات علمی تر، و همچنین زمینه سازی و کاربری در راستای گردشگری خاص اشاره شد.

عبدالله شهمیر شورمستی اشاره دارد که اگر این تیم به همین شکل در راستای مطالعات سوادکوه اقدام کنند، مطمئنا از کوهستانهای سوادکوه نه در سطح ملی بلکه در سطح جهانی نیز استقبال خواهد شد. در این گفتگو شهمیر شورمستی به این مسئله نیز اشاره نمود که بیشتر این مقالات با محتوای مختلف به زبان انگلیسی در اروپا نیز به چاپ می رسند و این گامی خواهد بود برای جهانی شدن تاریخ سوادکوه و مازندران که بخش مهم و فراموش شده تاریخ ایران بزرگ است.

همچنین در پایان این ارایه تشکر ویژه ای شد از عزیزان حسن هاشمی مدیر علمی کنفرانس و تیم برگزار کننده، مدیریت پایگاه پژوهشی غار تاریخی اسپهبد خورشید و ابنیه وابسته مهدی عابدینی عراقی، ریاست انجمن بین المللی ایزمئو آدریانو رسسی و همچنین لورنزو کستانتینی، مدیریت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان سوادکوه محمد حمزه نژاد قادی، عبدالرضا مهاجر نژاد، سعیده حسینی تبار، و در تیم سنگ نوردی آقایان نوری، قاسم پور، احسانی، مرتضوی، لشکری، حبیبی، خداپرست و یعقوبی که بدون حمایت تمام این عزیزان این مقاله نیز همیشه ناقص می ماند.

به دلیل اینکه محتوای اصلی  مقاله در ژورنال داخلی و خارجی مفصل چاپ خواهد شد در   این گزارش تنها به کلیات اشاره می‌شود.

گزارش از عبدالله شهمیر شورمستی

ارسال نظر

نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
ارسال

• نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.


• نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.


آخرین اخبار
بیشتر